"Kübrâ sadıktır. Zira sahife-i itibar-ı âlemde menkuş olan âsâr-ı enbiyayı mütalâa etsen ve lisan-ı tarihte cereyan eden ahvallerini dinlersen ve hakikatı, yani cihetü’l-vahdeti tesir-i zaman ve mekânla girdiği suretlerden tecrit edebilirsen göreceksin ki..."
Yer: Muhakemat, Üçüncü Makale (Unsur'u-l Akide), İkinci Maksad
Açıklayan: Prof. Dr. Şadi Eren
Nurpenceresi`nden.

"Sâniin hikmeti ve ef’âlindeki adem-i abesiyet ve kâinattaki en hasis ve en kalîl şeyde nizamın müraatı ve adem-i ihmali ve nev-i beşerin mürşide olan ihtiyac-ı zarurîsi, nev-i beşerde vücud-u nübüvvet, kat’an istilzam ederler."
Yer: Muhakemat, Üçüncü Makale (Unsur'u-l Akide), İkinci Maksad
Açıklayan: Prof. Dr. Şadi Eren
Nurpenceresi`nden.

"Eğer desen: Dibacede demiştin: Kelime-i şehadetin ikinci kelâmı birincisine şahit ve meşhuddur."
Yer: Muhakemat, Üçüncü Makale (Unsur'u-l Akide), İkinci Maksad
Açıklayan: Prof. Dr. Şadi Eren
Nurpenceresi`nden.

Eğer desen: Bazı mutasavvıfın kelâmından ittisal ve ittihad ve hulûl zahir oluyor. Ve ondan tevehhüm edilir ki, bazı maddiyyunun mesleği olan vahdetü’l-vücuda bir münasebet gösterir.

Yer: Muhakemat, Üçüncü Makale (Unsur'u-l Akide), Birinci Maksad
Açıklayan: Prof. Dr. Şadi Eren
Nurpenceresi`nden.

Eğer desen: “Delil-i ihtirâî i’tâ-i vücuddur. İ’tâ-i vücud ise, idam-ı mevcudun refikidir. Halbuki, adem-i sırftan vücudu ve vücud-u mahzdan adem-i sırfı aklımız tasavvur edemiyor.”
Yer: Muhakemat, Üçüncü Makale (Unsur'u-l Akide), Birinci Maksad
Açıklayan: Prof. Dr. Şadi Eren
Nurpenceresi`nden.

Eğer sual etsen: “Nedir şu tabiat ki daima onunla tın tın ediyorlar? Nedir şu kavanîn ve kuvâ ki daima onlarla mütedemdimdirler?” Cevap vereceğiz ki: Âlem-i şehadet denilen, cesed-i hilkatin anasır ve â’zâsının ef’allerini intizam ve rapt altına alan şeriat-ı fıtriyye-i İlâhiye vardır. İşte şu şeriat-i fıtriyedir ki, “tabiat” veya “matbaa-i İlâhiye” ile müsemmâdır.
Yer: Muhakemat, Üçüncü Makale (Unsur'u-l Akide), Birinci Maksad
Açıklayan: Prof. Dr. Şadi Eren
Nurpenceresi`den.

"İKİNCİ DELİL-İ KUR’ÂNÎ: Delil-i ihtirâdır. Bunun hülâsası: Mahlûkatın her nev’ine, her ferdine ve o nev’e ve o ferde mürettep olan âsâr-ı mahsusasını müntiç ve istidad-ı kemâline münasip bir vücudun verilmesidir. Zira hiçbir nev-i müteselsil, ezelî değildir. “İmkân” bırakmaz. Hem de bizzarure bazının “hudus”u, nazarın müşahedesiyle ve sairleri dahi aklın hikmet nazarıyla görülür."
Yer: Muhakemat, Üçüncü Makale (Unsur'u-l Akide), Birinci Maksadın Devamı
Açıklayan: Prof. Dr. Şadi Eren
Nurpenceresi`den.

"Arş-ı kemâlât olan mârifet-i Sâniin miraclarının usulü dörttür:"
Yer: Muhakemat, Üçüncü Makale (Unsur'u-l Akide), Birinci Maksad
Açıklayan: Prof. Dr. Şadi Eren
Nurpenceresi`den.

"Cemi’ zerrat-ı kâinat, birer birer zât ve sıfât ve sair vücuh ile gayr-ı mahdude olan imkânat mabeyninde mütereddit iken, bir ciheti takip, hayretbahşâ mesâlihi intâc etmekle Sâniin vücûb-u vücûduna şehadetle, avalim-i gaybiyenin enmuzeci olan lâtife-i Rabbaniyeden ilân-ı Sâni eden itikadın misbahını ışıklandırıyorlar."
Yer: Muhakemat, Üçüncü Makale (Unsur'u-l Akide), Birinci Maksad
Açıklayan: Prof. Dr. Şadi Eren
Nurpenceresi`nden.

"Kelâmın selâmet ve rendeçlenmesi ve itidal-i mizacı ise, her kaydın istihkak ve istidadına göre inayeti taksim ve hil’at-ı üslûbu tevzi ve giydirmektir. Hem de hikâyet de olursa, mütekellim kendini mahkiyyun anh yerinde farz etmek gerektir. Şöyle:"
Yer: Muhakemat, İkinci Makale (Unsuru'l-Belâgat), On İkinci Mesele
Açıklayan: Prof. Dr. Şadi Eren
Nurpenceresi`den.

"Kelâmın selâmet ve rendeçlenmesi ve itidal-i mizacı ise, her kaydın istihkak ve istidadına göre inayeti taksim ve hil’at-ı üslûbu tevzi ve giydirmektir. Hem de hikâyet de olursa, mütekellim kendini mahkiyyun anh yerinde farz etmek gerektir. Şöyle:"
Yer: Muhakemat, Üçüncü Makale (Unsur'u-l Akide)
Açıklayan: Dr. Şadi Eren
Nurpenceresi`den.

"Beyanın selâmet ve sıhhati ise, hükmü, levazım ve mebâdisiyle ve âlât-ı müdafaasıyla ispat etmektir. Şöyle ki:
Bir hükmün levazımını ihlâl etmemek, rahatlığını bozmamak ve nazara almak ve mebadîsinden istimdad-ı hayat etmek için müracaat etmek ve hücum eden evhamın itirazatına mukabele edecek sual-i mukaddere cevap olan kuyudatıyla tekallüt etmek gerektir."
Yer: Muhakemat, İkinci Makale (Unsuru'l-Belâgat), Onuncu Mesele
Açıklayan: Prof. Dr. Şadi Eren
Nurpenceresi`nden.

"Kelâmın selaseti ise: Bir derece hissiyattan tafralık ve iştibak etmemek; ve tabiatı taklit; ve harice temessül; ve mesîl-i garazda sedad; ve maksat ve müstekarrın temeyyüzüdür. Şöyle ki:"
Yer: Muhakemat, İkinci Makale (Unsuru'l-Belâgat), Onuncu Mesele
Açıklayan: Prof. Dr. Şadi Eren
Nurpenceresi`nden.

"İrade-i cüz’iyeyi ve tasavvur-u basiti âciz bırakan kelâmın yüksek tabakası şudur ki:
Mütedâhilen müteselsil olan makasıdın taaddüdü ve mütenasilen murtabıt olan metalibin teselsülü ve netice-i vahideyi tevlid eden asılların ictimâı ve herbiri ayrı ayrı semere veren fürû-u kesirenin istinbatına istidad veya tazammunu iledir. Şöyle ki:"
Yer: Muhakemat, İkinci Makale (Unsuru'l-Belâgat), Dokuzuncu Mesele
Açıklayan: Prof. Dr. Şadi Eren
Nurpenceresi`nden.

"Maâni-i beyâniyenin aşılaması ve telkihi ve mânâların becayiş ve inkılâpları, kelimenin mânâ-yı hakikîsi, ya garaz veyahut mânâ-yı muallakadan birisini teşerrüb ve içine cezb etmektir."
Yer: Muhakemat, İkinci Makale (Unsuru'l-Belâgat), Sekizinci Mesele
Açıklayan: Prof. Dr. Şadi Eren
Nurpenceresi`nden.

"Belâgatın ukde-i hayatiyesi, tâbir-i diğerle beyanın felsefesi veyahut şiirin hikmeti ise, hariciyatın nevâmisi ve mekayisini temessül etmektir. Şöyle:"
Yer: Muhakemat, İkinci Makale (Unsuru'l-Belâgat), Yedinci Mesele
Açıklayan: Prof. Dr. Şadi Eren
Nurpenceresi`nden.

"Kelâmın semeratı ise, tabakat-ı muhtelifede, suver-i muteaddidede teşekkül eden maânîdir. Şöyle:"
Yer: Muhakemat, İkinci Makale (Unsuru'l-Belâgat), Altıncı Mesele
Açıklayan: Prof. Dr. Şadi Eren
Nurpenceresi`nden.

"Kelâmın kuvvet ve kudreti ise, kelâmın kuyûdâtı birbirine cevap vermek ve keyfiyatı birbirine muavenet etmekle, umumen karınca kaderince, asıl garaza işaret ve herbiri parmağını maksat üzerine bırakmakla, عِبَارَاتُنَا شَتّٰى وَحُسْنُكَ وَاحِدٌ - وَكُلٌّ اِلَى ذَاكَ الْجَمَالِ يُشِيرُ düsturuna timsal olmaktır. Demek, kuyûdât zenav gibi veyahut dereler gibi, maksat ise ortalarından istimdad edici bir havuz gibi olmak gerektir."
Yer: Muhakemat, İkinci Makale (Unsuru'l-Belâgat), Dördüncü Mesele
Açıklayan: Doç. Dr. Şadi Eren
Nurpenceresi`nden.

"Kelâmın elbise-i fahiresi veyahut cemâli ve sureti, üslûp iledir. Yani, kalıb-ı kelâm iledir. Şöyle ki:"
Yer: Muhakemat, İkinci Makale (Unsuru'l-Belâgat), Üçüncü Mesele
Açıklayan: Doç. Dr. Şadi Eren
Nurpenceresi`nden.

"Kelâmın hayatlanması ve neşvüneması, mânâların tecessümüyle ve cemâdâta nefh-i ruh etmekle bir mükâleme ve mubâhaseyi içlerine atmaktır."
Yer: Muhakemat, İkinci Makale (Unsuru'l-Belâgat), İkinci Mesele
Açıklayan: Doç. Dr. Şadi Eren
Nurpenceresi`nden.

"Tarih lisan-ı teessüfle bize ders veriyor ki: Saltanat-ı Arabın câzibesiyle A’cam, Araplara muhtelit olduklarından, Kelâm-ı Mudârî’nin melekesi denilen belâgat-ı Kur’âniyenin madenini müşevveş ettikleri gibi; öyle de, Acemlerin ve acemîlerin belâgât-ı Arabiyenin san’atına girdiklerinden, fikrin mecrâ-yı tabiîsi olan nazm-ı maânîden, zevk-i belâgatı nazm-ı lâfza çevirmişlerdir."
Yer: Muhakemat, İkinci Makale (Unsuru'l-Belâgat), Birinci Mesele
Açıklayan: Doç. Dr. Şadi Eren
Nurpenceresi`nden.

"Yedinci belâ: Muarrefi münekker eden biri de, hareke gibi bir arazı, zâtiye ve eyniyeye hasrettiklerinden, “gayr-ı men hüve leh” olan vasf-ı cârîyi inkâr etmek lâzım geldiğinden, şems-i hakikat tarz-ı cereyanından çıkarılmıştır."
Yer: Muhakemat, Birinci Makale, Sekizinci Mesele
Açıklayan: Doç. Dr. Şadi Eren
Nurpenceresi`nden.

"Kur’ân’da zikrolunan, 1دَحٰيهَا ve 2 سُطِحَتْ ve 3 فَرَشْنَاهَا ve 4 وَتَغْرُبُ الشَّمْسُ فِى عَيْنٍ حَمِئَةٍ ve emsalleri gibi, bazı ehl-i zahir, tağlit-i ezhan için onlarla temessük ederler. Lâkin müdafaaya biz muhtaç değiliz. Zira müfessirîn-i izâm, âyâtın zamâirindeki serâirleri izhar eylemişlerdir."
Yer: Muhakemat, Birinci Makale, Yedinci Mesele
Açıklayan: Doç. Dr. Şadi Eren
Nurpenceresi`nden.

"Muhakkaktır ki, Tenzîl’in hâssa-i cazibedarı i’câzdır. İ’câz ise, belâgatin yüksek tabakasından tevellüd eder. Belâgat ise, hasâis ve mezâyâ, bahusus istiare ve mecaz üzere müessesedir. Kim istiare ve mecaz dürbünüyle temaşa etmezse, mezâyâsını göremez. Zira ezhan-ı nasın te’nisi için esâlîb-i Arab’ta yenâbî-i ulûmu isâle eden Tenzî’lin içinde, tenezzülât-ı İlâhiyye tabir olunan müraât-ı efhâm ve ihtiram-ı hissiyat ve mümaşat-ı ezhan vardır."
Yer: Muhâkemat, Birinci Makale, Altıncı Mesele
Açıklayan: Doç. Dr. Şadi Eren
Nurpenceresi`nden.

Nurpenceresi`nden.

Nurpenceresi`nden.

Nurpenceresi`nden.

Nurpenceresi`nden.